Štitna žlijezda: TSH, FT3, FT4, Anti-TPO i Anti-TG - koje analize otkrivaju poremećaje njenog rada?
Štitna žlijezda ima važnu ulogu u regulaciji metabolizma, potrošnje energije, tjelesne temperature, rada srca i brojnih drugih funkcija u organizmu. Kada njen rad nije uravnotežen, promjene se mogu odraziti na cijelo tijelo. Laboratorijske analize TSH, FT3, FT4, Anti-TPO i Anti-TG pomažu u procjeni funkcije štitne žlijezde i otkrivanju mogućih poremećaja.
Šta je štitna žlijezda i zašto je važna?
Štitna žlijezda je mala endokrina žlijezda smještena u prednjem dijelu vrata, ispred dušnika. Iako je relativno mala, njeni hormoni utiču na rad gotovo svih organa i sistema u tijelu.
Proizvodi dva osnovna hormona: tiroksin (T4) i trijodtironin (T3). Oni učestvuju u regulaciji metabolizma, proizvodnje energije, tjelesne temperature, rada srca, probave, rasta i razvoja, kao i funkcionisanja nervnog sistema.
Poremećaji rada štitne žlijezde najčešće se dijele na:
-
Hipotireozu - stanje u kojem štitna žlijezda ne proizvodi dovoljno hormona.
-
Hipertireozu - stanje u kojem štitna žlijezda proizvodi previše hormona.
Oba stanja mogu izazvati različite simptome, zbog čega je važno pravovremeno prepoznati promjene i obaviti odgovarajuće preglede.
Koji su simptomi poremećaja rada štitne žlijezde?
Simptomi zavise od toga da li štitna žlijezda proizvodi premalo ili previše hormona.
Kod hipotireoze (smanjenog rada štitne žlijezde) mogu se javiti: umor i nedostatak energije, osjetljivost na hladnoću, dobijanje na tjelesnoj težini, suha koža i opadanje kose, zatvor, usporeni rad srca, poteškoće s koncentracijom i promjene raspoloženja.
Kod hipertireoze (pojačanog rada štitne žlijezde) mogu se javiti: ubrzan rad srca i lupanje srca, pojačano znojenje i osjetljivost na toplotu, gubitak tjelesne težine uprkos apetitu, nervoza, nemir i razdražljivost, drhtanje ruku, poteškoće sa spavanjem.
Važno je napomenuti da ovi simptomi nisu specifični samo za bolesti štitne žlijezde. Zbog toga se dijagnoza ne postavlja samo na osnovu simptoma, već se procjenjuje kombinacijom kliničkog pregleda i laboratorijskih nalaza.
TSH - najvažniji početni pokazatelj funkcije štitne žlijezde
TSH (tireostimulirajući hormon) proizvodi hipofiza, žlijezda smještena u mozgu, koja kontroliše rad štitne žlijezde.
TSH šalje signal štitnoj žlijezdi da proizvodi hormone T3 i T4. Njegova vrijednost zato predstavlja važan pokazatelj u procjeni funkcije štitne žlijezde.
-
Povišen TSH često ukazuje na smanjenu funkciju štitne žlijezde.
-
Snižen TSH može ukazivati na pojačanu funkciju štitne žlijezde.
Ipak, rezultati se uvijek tumače zajedno s drugim hormonima, simptomima i zdravstvenim stanjem pacijenta.
FT3 i FT4 – šta nam govore slobodni hormoni štitne žlijezde?
Hormoni T3 i T4 u krvi najvećim dijelom su vezani za proteine, dok se manji dio nalazi u slobodnom obliku. Upravo slobodne frakcije mjere se analizama FT3 i FT4.
FT4 (slobodni tiroksin) predstavlja slobodni oblik hormona T4. On služi kao glavni izvor iz kojeg organizam u tkivima može stvarati aktivniji hormon T3.
FT3 (slobodni trijodtironin) predstavlja slobodni oblik hormona T3, koji ima važnu ulogu u regulaciji metabolizma i aktivnosti ćelija.
Analize FT3 i FT4, u kombinaciji s TSH, pomažu u procjeni funkcije štitne žlijezde i razlikovanju različitih poremećaja njenog rada.
Anti-TPO i Anti-TG - šta otkrivaju antitijela štitne žlijezde?
Pored hormona, u procjeni zdravlja štitne žlijezde mogu biti važne i analize antitijela. One pomažu u otkrivanju autoimunih procesa u kojima imuni sistem reaguje na vlastito tkivo štitne žlijezde.
Najčešće se ispituju dvije vrste antitijela:
Anti-TPO (antitijela na tireoidnu peroksidazu)
Tireoidna peroksidaza je enzim koji učestvuje u proizvodnji hormona štitne žlijezde. Povišene vrijednosti Anti-TPO antitijela često su povezane s Hashimotovim tireoiditisom, a mogu se javiti i kod Gravesove bolesti.
Anti-TG (antitijela na tireoglobulin)
Tireoglobulin je protein koji štitna žlijezda koristi u procesu stvaranja hormona. Povišene vrijednosti Anti-TG antitijela mogu ukazivati na autoimunu reakciju usmjerenu prema štitnoj žlijezdi.
Važno je znati da povišena antitijela sama po sebi ne znače nužno da osoba ima poremećenu funkciju štitne žlijezde. Njihovo značenje procjenjuje se zajedno s vrijednostima TSH, FT3 i FT4, simptomima i drugim nalazima.
Kada je potrebno uraditi analize štitne žlijezde?
Laboratorijske analize mogu biti preporučene osobama koje imaju simptome mogućeg poremećaja rada štitne žlijezde, osobama s porodičnom historijom bolesti štitne žlijezde, kao i pacijentima kojima je već dijagnosticirano oboljenje i potrebno je praćenje.
Izbor analiza zavisi od individualnih potreba. TSH se najčešće koristi kao početni test, dok se FT4, FT3 i antitijela određuju prema kliničkoj procjeni i prethodnim rezultatima.
O potrebi za testiranjem i tumačenju nalaza najbolje je razgovarati s ljekarom.
Analize štitne žlijezde po povoljnim cijenama u Prolabu
U Prolab laboratorijama možete uraditi analize hormona i antitijela štitne žlijezde:
| Laboratorijska analiza | Cijena |
|---|---|
| TSH | 5 KM |
| T3 | 5 KM |
| T4 | 5 KM |
| FT3 | 5 KM |
| FT4 | 5 KM |
| Anti-TPO | 25 KM |
| Anti-TG | 25 KM |
Hormonske analize T3, T4, FT3, FT4 i TSH dostupne su po cijeni od 5 KM po analizi, dok Anti-TPO i Anti-TG antitijela koštaju po 25 KM.